Vật lý Lớp 10. Tính moment, xác định chiều quay và vận dụng quy tắc moment cho đòn bẩy, thanh, cân.
Kiến thức cần nhớ
**1. Tác dụng làm quay**
Moment của lực đối với trục đo xu hướng làm quay:
$M=Fd$
$d$ là khoảng cách vuông góc từ trục đến **giá lực**, đơn vị $N\cdot m$.
**2. Cánh tay đòn**
Nếu lực $F$ đặt tại điểm cách trục đoạn $r$ và hợp $\vec r$ góc $\theta$:
$d=r\sin\theta,\qquad M=Fr\sin\theta$
**3. Dấu moment**
Chọn chiều quay dương, ví dụ ngược kim đồng hồ dương. Moment có dấu theo xu hướng quay; lực có giá đi qua trục cho $M=0$.
**4. Cân bằng quay**
$\sum M_O=0$
Tương đương tổng moment thuận chiều bằng tổng moment ngược chiều quanh cùng một trục.
**5. Cân bằng vật rắn hoàn chỉnh**
Cân bằng tĩnh cần đồng thời:
$\sum\vec F=0,\qquad \sum M_O=0$
Chỉ cân bằng moment chưa bảo đảm vật không tịnh tiến.
**6. Trọng lượng của thanh**
Thanh đồng chất có trọng lực đặt tại trung điểm. Nếu thanh không đồng chất, phải dùng vị trí trọng tâm được cho/xác định.
**7. Chọn trục khôn ngoan**
Chọn trục qua bản lề hoặc điểm đặt lực chưa biết làm moment của lực đó bằng 0, giúp giảm ẩn. Sau khi tìm lực khác, dùng cân bằng lực để tìm phản lực bản lề.
**8. Đòn bẩy**
Với hai lực vuông góc cánh tay đòn ở hai phía:
$F_1d_1=F_2d_2$
Đây là trường hợp của cân bằng moment, không dùng khi còn moment khác chưa tính.
ezonthi