Hóa học Lớp 11. Viết/gọi tên ester, giải thích cân bằng–xúc tác và tính lượng ester theo chất giới hạn, hiệu suất.
Kiến thức cần nhớ
RCOOH + R′OH ⇌ RCOOR′ + H2O, H2SO4 đặc, đun nóng.
Tên ester gồm tên alkyl từ alcohol + tên carboxylate từ acid; phản ứng thuận nghịch.
Tính mol ester lí thuyết theo chất giới hạn rồi nhân hiệu suất; xúc tác không làm đổi hằng số cân bằng.
**Mở rộng kiến thức và điều kiện áp dụng**
Ester hóa giữa carboxylic acid và alcohol là phản ứng thuận nghịch, thường dùng H₂SO₄ đặc làm xúc tác và đun nóng. Tên ester gồm tên alkyl có nguồn gốc từ alcohol rồi đến tên carboxylate có nguồn gốc từ acid. Hiệu suất chỉ được áp dụng sau khi xác định lượng sản phẩm lí thuyết theo chất giới hạn.
**Quy trình xử lí dạng bài**
1. Ghép RCOO– của acid với R′ của alcohol để viết ester RCOOR′.
2. Đổi dữ kiện về mol và tìm chất giới hạn theo phương trình.
3. Tính lượng ester lí thuyết rồi nhân hiệu suất phản ứng.
**Tình huống mẫu có hướng giải**
Đề bài: Cho 0,20 mol acetic acid và 0,30 mol ethanol phản ứng, hiệu suất 75%. Tính mol ethyl acetate.
- Bước 1: Tỉ lệ acid:alcohol:ester là 1:1:1; acetic acid là chất giới hạn.
- Bước 2: Số mol ester lí thuyết là 0,20 mol, thực tế bằng 0,20 × 75%.
- Kết luận: Thu được 0,15 mol ethyl acetate.
ezonthi