Hóa học Lớp 11. Phân biệt aldehyde–ketone, gọi tên C1–C4, ghép tên thường và liệt kê đồng phân carbonyl đơn giản.
Kiến thức cần nhớ
Hợp chất carbonyl có >C=O; aldehyde có –CHO, ketone có carbonyl liên kết hai gốc hydrocarbon.
Tên aldehyde dùng hậu tố –al và carbon –CHO là C1; ketone dùng –one, ưu tiên vị trí C=O nhỏ nhất.
Formaldehyde=methanal=HCHO; acetaldehyde=ethanal=CH3CHO; acetone=propanone=CH3COCH3.
**Mở rộng kiến thức và điều kiện áp dụng**
Aldehyde có carbonyl carbon liên kết với ít nhất một hydrogen, còn ketone có carbonyl carbon liên kết với hai gốc hydrocarbon. Với hợp chất no, đơn chức, mạch hở, cả aldehyde và ketone đều có công thức chung CₙH₂ₙO; vì vậy phải dùng cấu tạo hoặc tính chất hóa học để phân biệt.
**Quy trình xử lí dạng bài**
1. Xác định nhóm –CHO hay –CO– và chọn mạch dài nhất chứa carbonyl.
2. Đánh số để carbon aldehyde là C1 hoặc vị trí C=O của ketone nhỏ nhất.
3. Khi tìm đồng phân, liệt kê riêng aldehyde và ketone rồi loại cấu tạo trùng.
**Tình huống mẫu có hướng giải**
Đề bài: Liệt kê các đồng phân aldehyde và ketone mạch hở của C₄H₈O.
- Bước 1: Aldehyde gồm butanal và 2-methylpropanal.
- Bước 2: Ketone chỉ có butan-2-one vì carbonyl phải nằm trong mạch.
- Kết luận: Có ba đồng phân carbonyl: butanal, 2-methylpropanal và butan-2-one.
ezonthi