Hóa học Lớp 11. Viết bromine hóa/nitrate hóa phenol, tính sản phẩm, giải thích hoạt hóa vòng và phân tích quy trình–an toàn thí nghiệm.
Kiến thức cần nhớ
Phenol + 3Br2(aq) → 2,4,6-tribromophenol trắng + 3HBr; phản ứng xảy ra ở thường, không cần FeBr3.
Phenol với HNO3 đặc/H2SO4 đặc tạo 2,4,6-trinitrophenol (picric acid), tinh thể vàng.
–OH hoạt hóa vòng và định hướng ortho/para; nitrate hóa dùng acid đặc phải làm lạnh, thêm từ từ và thao tác trong tủ hút.
**Mở rộng kiến thức và điều kiện áp dụng**
Nhóm –OH hoạt hóa mạnh vòng benzene nên phenol phản ứng nhanh với bromine water ở nhiệt độ thường, không cần FeBr₃, tạo 2,4,6-tribromophenol trắng. Nitro hóa mạnh tạo picric acid; phản ứng dùng acid đặc tỏa nhiệt và phải được kiểm soát nghiêm ngặt.
**Quy trình xử lí dạng bài**
1. Đánh dấu các vị trí ortho và para so với –OH.
2. Xác định số mol tác chất cho ba vị trí 2,4,6.
3. Nêu hiện tượng, sản phẩm và điều kiện an toàn.
**Tình huống mẫu có hướng giải**
Đề bài: Cho 0,10 mol phenol phản ứng hoàn toàn với Br₂ dư. Tính Br₂ tiêu thụ.
- Bước 1: Mỗi phân tử phenol thế ba H ở vị trí 2,4,6.
- Bước 2: Tỉ lệ phenol : Br₂ là 1:3.
- Kết luận: Tiêu thụ 0,30 mol Br₂.
ezonthi