Hóa học Lớp 11. Ghép chất–ứng dụng, phân biệt monomer/polymer, giải thích tác hại CFC và lựa chọn kiểm soát rò rỉ/lạm dụng hóa chất.
Kiến thức cần nhớ
Dẫn xuất halogen dùng làm nguyên liệu tổng hợp, monomer polymer, dung môi, dược chất, môi chất lạnh và nhiều sản phẩm chuyên dụng.
Vinyl chloride CH2=CHCl là monomer; PVC là polymer –CH2–CHCl–.
CFC bền có thể lên tầng bình lưu, UV giải phóng chlorine phá hủy ozone; cần thay thế phù hợp, kiểm soát rò rỉ, thu hồi/xử lí môi chất và dùng hóa chất đúng hướng dẫn.
**Mở rộng kiến thức và điều kiện áp dụng**
Ứng dụng dẫn xuất halogen rất rộng nhưng nguy cơ cũng khác nhau: vinyl chloride là monomer độc cần hệ kín; nhiều dung môi halogen có vấn đề sức khỏe; CFC bền có thể giải phóng gốc chlorine ở tầng bình lưu và xúc tác phá hủy ozone. Thay thế môi chất phải xét đồng thời ozone, khí hậu, cháy và hiệu suất.
**Quy trình xử lí dạng bài**
1. Xác định chất là monomer, dung môi, môi chất lạnh hay dược chất.
2. Nối cấu tạo với nguy cơ sức khỏe và môi trường.
3. Chọn biện pháp giảm rò rỉ, thu hồi, thay thế và xử lí cuối vòng đời.
**Tình huống mẫu có hướng giải**
Đề bài: Giải thích vì sao CFC ở tầng thấp khá bền nhưng gây hại tầng ozone.
- Bước 1: Độ bền giúp CFC tồn tại đủ lâu để đi lên tầng bình lưu.
- Bước 2: UV phá liên kết C–Cl, tạo gốc chlorine xúc tác phân hủy ozone.
- Kết luận: Tính bền làm tăng thời gian sống; chlorine hoạt động gây suy giảm ozone.
ezonthi