Hóa học Lớp 11. Nhận diện nhóm chức từ công thức cấu tạo và dùng nhóm chức để dự đoán loại hợp chất, đồng thời tránh nhầm các nhóm có nguyên tử giống nhau.
Kiến thức cần nhớ
Nhóm chức là nguyên tử hoặc nhóm nguyên tử gây ra tính chất hóa học đặc trưng của hợp chất hữu cơ.
Một số nhóm cơ bản: halogen –X, hydroxy alcohol –OH, carbonyl >C=O, aldehyde –CHO, carboxyl –COOH, amino –NH₂.
Phải xét môi trường liên kết: –OH alcohol khác –OH phenol và phần –OH trong –COOH.
**Mở rộng kiến thức và điều kiện áp dụng**
Nhóm chức quyết định phản ứng đặc trưng nhưng phải xét toàn bộ môi trường liên kết. –OH gắn với carbon no là nhóm alcohol; –OH gắn trực tiếp vào vòng thơm là phenol; –OH trong –COOH thuộc nhóm carboxyl. Nhóm carbonyl trong aldehyde nằm ở đầu mạch còn ketone nằm giữa hai gốc carbon.
**Quy trình xử lí dạng bài**
1. Khoanh vùng nguyên tử khác C, H và liên kết bội với O hoặc N.
2. Xét nguyên tử mà nhóm đang gắn trực tiếp vào.
3. Đối chiếu với mẫu –X, –OH, –CHO, >C=O, –COOH, –NH₂.
**Tình huống mẫu có hướng giải**
Đề bài: Xác định nhóm chức trong CH₃CH₂OH, CH₃CHO và CH₃COOH.
- Bước 1: CH₃CH₂OH có –OH alcohol.
- Bước 2: CH₃CHO có –CHO; CH₃COOH có –COOH.
- Kết luận: Lần lượt là alcohol, aldehyde và carboxylic acid.
ezonthi