Hóa học Lớp 11. Xác định cấu tạo, số oxi hóa +5 của N và viết phản ứng acid của HNO₃ với các chất cơ bản.
Kiến thức cần nhớ
Nitric acid có công thức $HNO_3$; nitrogen có số oxi hóa +5.
HNO₃ là acid mạnh, phân li gần như hoàn toàn trong nước: $HNO_3\rightarrow H^++NO_3^-$.
Tính acid được minh họa bằng phản ứng với base, oxide base và carbonate tạo nitrate; cần tách khái niệm này khỏi tính oxi hóa.
**Mở rộng kiến thức và điều kiện áp dụng**
HNO₃ là acid mạnh một nấc trong nước. Khi chỉ xét tính acid, sản phẩm với base, oxide base và carbonate tuân theo quy tắc acid–base. Không được trộn lẫn tính acid với tính oxi hóa mạnh khi chọn sản phẩm phản ứng với kim loại.
**Quy trình xử lí dạng bài**
1. Xác định phản ứng đang kiểm tra tính acid hay tính oxi hóa.
2. Với base/oxide base/carbonate, lập muối nitrate và cân bằng.
3. Với kim loại, chuyển sang quy tắc của chất oxi hóa và không tự động tạo H₂.
**Tình huống mẫu có hướng giải**
Đề bài: Viết phương trình HNO₃ tác dụng với CaCO₃.
- Bước 1: Acid + carbonate tạo muối, CO₂ và H₂O.
- Bước 2: Cân bằng số proton cần cho CO₃²⁻.
- Kết luận: 2HNO₃ + CaCO₃ → Ca(NO₃)₂ + CO₂ + H₂O.
ezonthi