Hóa học Lớp 11. Tính titre, chọn các lần đo phù hợp, nhận diện số liệu bất thường và báo cáo kết quả với độ chính xác hợp lí.
Kiến thức cần nhớ
**1. Titre là gì?**
Titre là thể tích dung dịch từ burette đã dùng trong một lần chuẩn độ:
$V_{titre}=V_{cuối}-V_{đầu}$
Do thang burette không nhất thiết bắt đầu ở 0, tuyệt đối không lấy số đọc cuối làm titre. Mỗi lần đo phải ghi cả số đọc đầu, cuối và hiệu.
**2. Chuẩn độ thô và chuẩn độ định lượng**
Lần thô giúp xác định vùng gần điểm kết thúc để các lần sau có thể thêm nhanh lúc đầu và nhỏ từng giọt khi gần điểm kết thúc. Titre thô thường không dùng tính trung bình chính thức trừ khi quy trình hoặc đề bài nói khác.
**3. Các titre phù hợp (concordant)**
Các lần định lượng được chấp nhận khi chênh lệch giữa chúng không vượt tiêu chí đề cho, chẳng hạn 0,10 mL hoặc 0,20 mL. Tiêu chí phụ thuộc quy trình; không mặc định một con số nếu đề đã quy định. Các giá trị không cần giống hệt nhau.
**4. Chọn nhóm dữ liệu hợp lệ**
1. Tính lại từng titre.
2. Loại lần thô khỏi tập tính trung bình.
3. Sắp xếp hoặc so sánh các titre định lượng.
4. Tìm nhóm thỏa tiêu chí chênh lệch.
5. Chỉ loại một giá trị bất thường khi có căn cứ từ tiêu chí hoặc thao tác, không loại chỉ vì “không đẹp”.
**5. Tính titre trung bình**
$\overline V=\frac{V_1+V_2+\cdots+V_n}{n}$
Chỉ đưa các titre đã được chấp nhận vào phép tính. Nếu có ba giá trị mà hai giá trị gần nhau và một giá trị lệch rõ rệt, trung bình cả ba có thể làm kết quả sai lệch.
**6. Độ lặp và độ đúng**
Các titre gần nhau cho thấy **độ lặp** tốt nhưng chưa bảo đảm **độ đúng**. Một lỗi hệ thống như burette bị pha loãng có thể làm mọi lần đo rất gần nhau nhưng cùng sai theo một hướng. Vì vậy phải đánh giá cả dữ liệu và quy trình thao tác.
**7. Báo cáo số liệu hợp lí**
Kết quả phải có đơn vị mL và số chữ số thập phân phù hợp độ chia dụng cụ. Không báo cáo quá nhiều chữ số do máy tính tạo ra. Nên nêu rõ số lần được dùng và, nếu cần, khoảng biến thiên để thể hiện độ lặp.
**8. Ví dụ xử lí**
Các titre định lượng: 24,60; 24,65; 25,20 mL, tiêu chí chênh lệch không quá 0,10 mL. Hai giá trị đầu phù hợp; 25,20 mL là bất thường. Khi đó:
$\overline V=\frac{24{,}60+24{,}65}{2}=24{,}625\,\mathrm{mL}$
Giá trị báo cáo được làm tròn theo quy ước độ chính xác của burette, không giữ tùy tiện mọi chữ số.
ezonthi