Sinh học Lớp 10. Luyện chu trình nhân lên và cơ chế gây bệnh.
Kiến thức cần nhớ
**1. Nguyên tắc nhân lên**
Virus không lớn dần rồi phân đôi. Genome và protein virus được tổng hợp riêng nhờ tế bào chủ, sau đó lắp ráp thành virion mới.
**2. Giai đoạn bám**
Protein bề mặt virus tương tác với thụ thể phù hợp trên tế bào. Thuốc hoặc kháng thể chặn tương tác này có thể giảm xâm nhập nhưng chỉ hiệu quả với virus/phân tử đích tương ứng.
**3. Xâm nhập và tháo vỏ**
Virus hoặc genome đi vào bằng hòa màng, nhập bào hay cơ chế đưa nucleic acid qua màng. Capsid được tháo để giải phóng genome. Cách xâm nhập khác nhau giữa các nhóm virus.
**4. Sinh tổng hợp**
Genome được sao chép và gene virus được biểu hiện để tạo protein. Virus chiếm dụng ribosome và nhiều nguồn lực chủ; một số virus mang hoặc tạo enzyme riêng cần cho sao chép genome.
**5. Lắp ráp và trưởng thành**
Genome được đóng gói vào capsid, các cấu phần tự lắp ráp theo trật tự. Một số virus còn cần biến đổi protein sau lắp ráp mới trở nên lây nhiễm đầy đủ.
**6. Giải phóng**
Virus trần thường có thể thoát ra khi tế bào bị ly giải. Virus có vỏ thường nảy chồi qua màng và lấy vỏ lipid; nảy chồi không nhất thiết làm tế bào chết ngay.
**7. Chu trình tan**
Virus nhân lên mạnh, tạo nhiều hạt rồi làm tế bào bị phá hủy/ly giải. Ở phage, đây là chu trình tạo virion và giải phóng nhanh.
**8. Trạng thái tiềm tan hoặc tiềm ẩn**
Genome virus có thể tích hợp vào genome chủ hoặc tồn tại tiềm ẩn, được sao chép cùng tế bào mà chưa tạo nhiều virion. Tín hiệu thích hợp có thể hoạt hóa chuyển sang sản xuất virus.
ezonthi