Sinh học Lớp 10. Nhận diện nội dung học thuyết tế bào và vận dụng để giải thích tính thống nhất của thế giới sống.
Kiến thức cần nhớ
**1. Ba nội dung cốt lõi của học thuyết tế bào**
- Mọi cơ thể sống được cấu tạo từ một hoặc nhiều tế bào.
- Tế bào là đơn vị cấu trúc và chức năng cơ bản của sự sống.
- Tế bào chỉ sinh ra từ tế bào có trước thông qua phân chia.
**2. Tế bào là đơn vị cấu trúc**
Mô và cơ quan được tạo bởi các tế bào cùng chất nền ngoại bào. Hình dạng, số lượng và cách tổ chức tế bào tạo nên cấu trúc cơ thể. Cơ thể lớn thường có nhiều tế bào hơn, không nhất thiết từng tế bào lớn hơn.
**3. Tế bào là đơn vị chức năng**
Các hoạt động như chuyển hóa, thu nhận tín hiệu, duy trì cân bằng và sinh sản diễn ra trong tế bào hoặc nhờ sự phối hợp giữa các tế bào. Chức năng của cơ quan bắt nguồn từ hoạt động có tổ chức của tế bào.
**4. Tế bào có nguồn gốc từ tế bào**
Tế bào mới hình thành khi tế bào có trước phân chia. Nội dung này bác bỏ quan niệm tế bào sống thường xuyên tự xuất hiện từ vật chất không sống trong điều kiện hiện tại.
**5. Tính thống nhất và đa dạng của sinh giới**
Mọi tế bào đều có màng sinh chất, vật chất di truyền, ribosome và chuyển hóa cơ bản, cho thấy tính thống nhất. Sự khác nhau về kích thước, cấu trúc và chuyên hóa tạo nên tính đa dạng.
**6. Virus và học thuyết tế bào**
Virus không có cấu tạo tế bào và không tự thực hiện chuyển hóa, sinh sản ngoài tế bào chủ. Vì vậy virus không phải “tế bào rất nhỏ”, dù vẫn có vật chất di truyền và liên quan chặt chẽ tới thế giới sống.
**7. Lỗi cần tránh**
- Cho cơ thể lớn phải có tế bào lớn.
- Cho mọi cấu trúc có DNA đều là tế bào.
- Đồng nhất virus với tế bào nhân sơ.
- Cho tế bào tự sinh từ vật chất không sống trong điều kiện thông thường.
ezonthi